Bekken(bodem)klachten

Het bekken, de gewrichtsbanden, de bekkenbodemspieren en de bekkenorganen beïnvloeden elkaar over en weer. Een stoornis van de bekkenbodemspieren kan bijvoorbeeld leiden tot blaas- of darmklachten en omgekeerd. De spieren in de lage rug, buik en bekken spelen een belangrijke rol bij houding en beweging. Daarnaast hebben de bekkenbodemspieren een belangrijke taak bij plassen, vrijen en ontlasten.

Stoornissen kunnen optreden wanneer de bekkenbodemspieren te zwak of juist te gespannen zijn of wanneer ze niet op de goede manier of op het juiste moment aanspannen of ontspannen.

Bekkenbodemspieren zijn namelijk bewust en actief te gebruiken !

Veel mensen zijn zich hiervan niet bewust of voelen dit niet. Mannen, vrouwen, kinderen en ouderen, iedereen kan problemen krijgen doordat de bekkenbodem niet goed functioneert. Bij vrouwen treden de klachten vaak op tijdens de zwangerschap en/of na de bevalling en/of rond de overgang. Klachten kunnen ook ontstaan na een buik- of prostaatoperatie, of na meerdere blaasontstekingen.

Wat kunt u verwachten bij bekken(bodem)therapie ?

Tijdens een uitgebreid vraaggesprek en fysiotherapeutisch onderzoek wordt eerst gezocht naar de oorzaak van uw probleem. De fysiotherapeut leert u de spieren rond het bekken te herkennen en te gebruiken, zodat de bekkenbodem en de omliggende spieren (weer) een samenwerkend geheel worden. Houdings- en bewegingsadviezen voor het dagelijks leven nemen daarbij een belangrijke plaats in. Daarnaast kan een persoonlijk advies over ademhaling, drinken, voeding en toiletgedrag deel uitmaken van het behandelplan.

Bekken(bodem)therapie kan een betere uitgangspositie geven wanneer een vervolgbehandeling, bv. een operatie, nodig is.

Bekken(bodem)therapie houdt zich bezig met het voorkomen (door voorlichting en begeleiding) en behandelen van onderstaande klachten :

  • ongewild verlies van urine en/of ontlasting.
  • niet te onderdrukken aandrang om veel en vaak te plassen.
  • moeizaam kwijt kunnen van ontlasting.
  • gevolgen van verzakking van blaas, baarmoeder of darmen.
  • pijn in onderbuik, rond de anus of geslachtsdelen.
  • seksuele problematiek, samenhangend met functiestoornissen van de bekkenbodem
  • bekkenpijn en lage rugklachten in de periode rond zwangerschap en bevalling of door andere oorzaken

(Peripartum) bekkenpijn

Tijdens de zwangerschap verweken de banden van het bekken, waardoor het bekken minder stevig, minder "stabiel" wordt. Deze verweking is dus een heel natuurlijk verschijnsel dat bij elke zwangere optreedt ! Soms echter veroorzaakt dit klachten. De klachten worden zelden door de gewrichten zelf veroorzaakt. Meestal zijn het de hard werkende spieren rond het bekken en de relatieve overbelasting die deze klachten veroorzaken. Er bestaat ook een traumatische of mechanische vorm van bekkenpijn: deze wordt veroorzaakt door een ongeval of trauma (zoals vallen van de fiets, van de trap vallen of een heel zware bevalling) of een sportletsel (sliding bij voetballen).

De bouw van het bekken

Het bekken bestaat uit een ring, die gevormd wordt door drie botstukken: 2 darmbeenderen en het heiligbeen. Het heiligbeen is ook het onderste deel van de wervelkolom. De verbindingen tussen deze drie botstukken vormen drie gewrichten: twee aan beide zijden van het heiligbeen (SI-gewrichten) en één middenvoor (symphyse).

Plaats en functie van het bekken

Het bekken en daarmee de bekkengewrichten nemen in het lichaam een belangrijke plaats in. Het bekken vormt de verbinding tussen de benen en de romp. Krachten van de benen moeten via het bekken goed overgebracht worden naar de romp en terug. Om deze krachten te kunnen leiden moeten de SI-gewrichten stabiel zijn. Dat wil zeggen dat er bij belasting niet te grote bewegingen in het gewricht mogen optreden. Het gewricht moet kunnen fungeren als schokdemper. Aangezien de SI-gewrichten zich op een plaats bevinden waar veel krachten uitgeoefend worden, zijn de bouw van het gewricht, de banden en kapsels van het gewricht en de spieren die het gewricht moeten steunen, goed aangepast aan deze functie.

Belasting en belastbaarheid

Bij (zwangere) vrouwen is door relatieve instabiliteit van het bekken de belastbaarheid van het bekken afgenomen. Met hetzelfde bekken kan minder dan voor de zwangerschap, terwijl er extra belasting (de zwangerschap, het kind) is bijgekomen. Bij vrouwen met klachten, die veroorzaakt worden door deze instabiliteit, wordt er een relatie verondersteld tussen deze klachten en de verlaagde belastbaarheid. Belasting en belastbaarheid dienen met elkaar in evenwicht te zijn. Je kunt, wanneer zich klachten openbaren die wijzen op bekkenpijn, zelf al veel doen. Houd rekening met de verminderde belastbaarheid van het bekken. Dat kan al door meer rustpauzes in te lassen en de zwaardere huishoudelijke en verzorgende karweitjes of lange werkdagen (tijdelijk) te beperken. Het is wel belangrijk om in beweging te blijven en op tijd (voordat er klachten optreden of bestaande klachten erger worden) te rusten. Las een paar keer per dag een pauze van ongeveer 15 minuten in. Probeer, wanneer het traplopen klachten geeft, ook het traplopen te beperken. Gun het lichaam wat extra rust.

Wissel periodes van activiteit dus geregeld af met periodes van rust.

Echter: alleen liggen is rust voor het bekken. Na een periode van in beweging zijn dus gaan liggen en niet zittend rusten. Wanneer er ernstige klachten optreden is het raadzaam hulp te zoeken bij een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in het behandelen van patiënten met bekkenpijn. Verantwoord leren omgaan met de verminderde belastbaarheid van het bekken en goed bewegen zijn daarbij belangrijk. De fysiotherapeut kan ook werken aan conditieverbetering. In sommige gevallen kan de fysiotherapeut een bekkenband aanmeten. Hiermee kan het bekken tijdelijk ondersteund en ontlast worden.

Uw fysiotherapeut is lid van de NVFB.

De Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie bij Bekkenproblematiek en pre- en postpartum gezondheidszorg (NVFB) is een door het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF) erkende beroepsinhoudelijke vereniging. Leden van de NVFB zijn fysiotherapeuten die dankzij aanvullende opleiding gespecialiseerd zijn in het behandelen van klachten in het gehele gebied van buik, bekken en lage rug.

Vanaf 1 januari 2006 is een verwijzing van de huisarts of medisch specialist voor bekken(bodem)therapie niet meer nodig. U kunt rechtstreeks contact opnemen voor het maken van een afspraak. Controleer vantevoren of de kosten van fysiotherapie door uw verzekeraar worden vergoed. Voor meer informatie : www.nvfb.nl.